zaterdag 20 juli 2019

OME BEN EN DE DUIF


In de jaren 60 drong de maatschappelijke demo- 
cratisering ook door in de Katholieke Kerk. In de 
Duif, parochiekerk van Ome Ben, voorheen ook 
van andere gezinsleden Hemelaar, reserveerden 
de beter gesitueerden onder de parochianen een 
plek op de voorste rijen in de kerk tegenover 
het altaar, zoals dat ook in andere kerken niet 
ongebruikelijk was. Ze zaten op de eerste rang, 
daar betaalden ze ook voor, en op de banken 
werd duidelijk zichtbaar een naambordje van 
de gulle gever aangebracht. Maar eind 1963 
ontvingen de parochianen een brief van het 
kerkbestuur met de mededeling dat dit 
privilege per 1 januari 1964 zou eindigen. 
Geen onverstandige beslissing, want sindsdien 
is De Duif met zijn tijd meegegaan, en terwijl 
andere kerken inmiddels gesloten zijn of 
zelfs gesloopt, staat deze kerk nog altijd 
open voor zijn parochianen. 

Hier meer over de geschiedenis van De Duif. 
    

zondag 23 juni 2019

FIETS MARIE HASELAAR GESTOLEN

Eind oktober 1940 loopt Marie Haselaar-Hemelaar 
politiebureau Marnixstraat binnen en doet 
bij de dienstdoende agent aangifte van 
diefstal van haar Avia damesfiets. Ze had haar 
rijwiel op Lindengracht 100 neergezet, maar 
bij terugkomst was haar fiets verdwenen! 
Of de fiets werd teruggevonden wordt niet 
vermeld, maar misschien weten de kinderen 
nog of hij ooit boven water kwam? 
 
 (Politierapport: Stadsarchief Amsterdam) 
   

zondag 5 mei 2019

GRÜNE POLIZEI



Wie ook bij Ome Ben over de vloer komt is Joep Henneboel. 
Geboren als Joseph Henneböhl is deze Duitse verzetsman 
(1909-1990) gedurende de Tweede Wereldoorlog in 
Nederland bij de Grüne Polizei werkzaam. Deze Nazi-
opsporingsdienst heeft het Koloniaal Instituut - huidig 
Tropenmuseum - als uitvalbasis gevorderd, en Henneböhl 
pleegt daar in zijn Duitse uniform verzet tegen het Nazisme. 
Zo redt hij honderden Nederlanders van deportatie, speelt 
hij informatie door aan het verzet en verstrekt hij burgers 
schriftelijke ontheffing als ze hun radio of fiets bij de 
bezetter moeten inleveren.
Na de oorlog vestigt Henneböhl zich in Nederland, trouwt 
Cissie van Putten, dochter van een Amsterdams verzetsman, 
en opent aan de Wittenkade een sigarenzaak. Daarna laat 
hij zich tot Nederlander naturaliseren en heet Jupp Henneböhl 
voortaan Joep Henneboel.
Als hij in 1974 65 wordt verschijnt zijn autobiografie 'Ich 
konnte nicht anders', dat leest als een spannende schelmen-
roman. Henneboel pleegde verzet uit overtuiging, riskeerde 
de doodstraf wegens hoogverraad, en handelde niet uit 
geldelijk gewin, zoals de wereldberoemde Schindler dat 
wel deed. In 1984 ontvangt Henneboel het Verzetsherden-
kingskruis uit handen van burgemeester Van Thijn. 
Klik hier voor meer info over deze verzetsman.
  
Links Henneboels biografie, rechts kerstkaart aan Ome Ben.
   

woensdag 17 april 2019

SCHIP ANTONIUS VASTGELOPEN











Hier staat grootvader Klaas Hemelaar - met hoed op - bij 
zijn turfschip, veilig aangemeerd ter hoogte van Ruys- 
daelkade 97. Maar 23 jaar eerder stond hij er minder 
rooskleurig voor, want zijn schip 'Antonius' was met 
een lading kolen vastgelopen bij de Zeeuwse haven 
van Walsoorden, met lekkage tot gevolg. Volgens 
dagblad Nieuws van de Dag van 18 januari 1912 
werd de Antonius echter door sleepboot Venus in 
veilige haven gebracht. 
   

vrijdag 29 maart 2019

GESTOLEN KONIJNEN TERUG IN 1944

Ome Chiel Hemelaar werd 29 maart 1914 geboren in 
Vinkeveen, vandaag 105 jaar geleden. Hij (links) was 
een volle neef van Ome Ben (rechts) en werkzaam in 
de kolenhandel. In juni 1944 was de oorlog vier jaar 
gaande toen uit perceel Baarsjesweg nummer 218 
konijnen werden gestolen (foto: Stadsarchief). 
Gelukkig werden de dieren door de politie terugge- 
vonden en Ome Chiel kon zijn beesten ophalen. 
Als je achteraf bedenkt dat de Hongerwinter er 
aankwam, was de terugkeer van de dieren een 
opsteker in oorlogstijd (document: Stadsarchief). 
   

zaterdag 23 februari 2019

TRANSPORTFIETS GESTOLEN


In het Amsterdamse Stadsarchief staat al jaren een 
vermelding van A.W. Hemelaar in de politiebestan- 
den van najaar 1940, maar wat Ome Anton in dit 
eerste oorlogsjaar met de politie te maken had, dat 
was nog niet openbaar. Het kwam verder niet in 
me op om hem daar zelf naar te vragen, zijn 
rechtschapenheid leed geen twijfel.
Maar inmiddels zijn de archiefstukken voor publiek 
toegankelijk, en daarin lezen we dat winkelbediende 
Anton Hemelaar (toen 22 jaar) werkzaam was voor 
coöperatie Eigen Hulp in de Beethovenstraat, toen 
hij zondagmiddag 20 oktober 1940 slachtoffer werd 
van diefstal: zijn transportfiets met lading werd 
ontvreemd. De dief nam 'Eigen Hulp' iets te letter- 
lijk, maar niettemin was het extra vervelend als je 
bedenkt dat toen al diverse levensmiddelen enkel 
nog op de (distributie)bon verkrijgbaar waren. 
Gelukkig hield oom agent een oogje in het zeil en 
twee uur later werd de fiets bij de Amstel aange- 
troffen. De flessen waren leeg, de fietsendief had 
het zich vermoedelijk goed laten smaken.